Zgoda na zabieg - wzory do pobrania, papierowa czy na tablecie?

Zgoda na zabieg musi mieć formę pisemną przed zabiegiem operacyjnym i przed metodą leczenia albo diagnostyki, która stwarza podwyższone ryzyko. Przy pozostałych świadczeniach ustawa dopuszcza zgodę ustną. W sporze z pacjentem zgodę ustną trudno jednak udowodnić, dlatego rekomenduję zbierać na piśmie każdą zgodę, także na zwykłą wizytę.

Podpis na tablecie wystarcza przy wizytach i badaniach. Przy zabiegach z podwyższonym ryzykiem bezpieczniejszy jest podpis na papierze, bo sądy traktują podpis złożony na tablecie raczej jako formę dokumentową niż pisemną.

Na końcu wpisu są cztery wzory w Wordzie: zgoda na zabieg, zgoda na badanie i leczenie, klauzula informacyjna RODO i zgoda marketingowa.

Pisemna zgoda jest obowiązkowa przy zabiegach z podwyższonym ryzykiem

Ustawa o zawodach lekarza wymaga pisemnej zgody pacjenta przed zabiegiem operacyjnym i przed metodą, która stwarza podwyższone ryzyko. Na badanie, konsultację i leczenie bez takiego ryzyka wystarczy zgoda ustna, a nawet zachowanie, które jednoznacznie wskazuje na zgodę pacjenta.

„Skoro przepis pozwala na zgodę ustną, po co nam papier?” Bo zgodę trzeba umieć wykazać. Gdy pacjent twierdzi, że się nie zgodził, a w dokumentacji nie ma podpisu, zostaje słowo lekarza przeciwko słowu pacjenta. Ogólna zgoda na badanie i leczenie, podpisana przy pierwszej wizycie, obejmuje kolejne wizyty i zamyka tę lukę jednym dokumentem.

Ustawa nie zawiera listy metod o podwyższonym ryzyku, więc kwalifikuje je lekarz. Rozsądnie jest traktować tak każdy zabieg, po którym powikłanie może być trwałe: ekstrakcję zęba mądrości, implantację, iniekcję kwasu hialuronowego w okolicy oczu, zabieg laserem ablacyjnym czy kolonoskopię w znieczuleniu.

Taką kwalifikację najlepiej przeprowadzić raz, dla całego cennika usług. Przy każdej usłudze zaznacz, czy wymaga osobnej zgody na piśmie, a w razie wątpliwości zaznacz, że wymaga.

Zgoda jest ważna dopiero po rzetelnej informacji

Podpis pod formularzem nie zastąpi rozmowy z lekarzem. W 2012 roku Sąd Najwyższy uznał, że akceptacja zabiegu bez wcześniejszej, zrozumiałej informacji nie jest zgodą w rozumieniu ustawy, a lekarz działa wtedy bezprawnie (III CSK 227/11).

Zakres tej informacji wyznacza ustawa. Lekarz przekazuje pacjentowi rozpoznanie, proponowane i możliwe metody leczenia, przewidywalne następstwa zabiegu i rezygnacji z niego, spodziewane wyniki oraz rokowanie. Informacja ma być przystępna i ma poprzedzać podpis.

Co, jeśli rozmowa się odbyła, a podpisu brakuje? W 2006 roku Sąd Najwyższy uznał, że brak formy pisemnej nie unieważnia zgody na zabieg operacyjny (I CSK 191/05). Forma ma wtedy znaczenie dowodowe: w sporze sąd nie przyjmie zeznań świadków na okoliczność zgody, chyba że zgodę uprawdopodobni inny dokument, na przykład wpis w dokumentacji medycznej.

Część przedstawicieli doktryny prawa karnego ocenia to surowiej. Ich zdaniem bez wymaganej formy pisemnej zgody nie ma, a zabieg leczniczy bez zgody jest przestępstwem, za które Kodeks karny przewiduje do dwóch lat pozbawienia wolności. Spór nie jest rozstrzygnięty, więc procedury placówki nie powinny opierać się na łagodniejszym poglądzie.

Rzetelnie opisane ryzyko chroni także placówkę. Przewidywalne, typowe następstwa metody, na którą pacjent świadomie się zgodził, nie są zdarzeniem medycznym w rozumieniu ustawy o prawach pacjenta. Kompletna zgoda ogranicza więc roszczenia o świadczenie kompensacyjne.

Wzór zgody na zabieg zawiera dziewięć elementów

Urzędowego wzoru zgody nie ma. Elementy dobrej zgody wynikają z zakresu informacji w ustawie i z wytycznych Rzecznika Praw Pacjenta z 2023 roku. Jedna zgoda dotyczy jednego zabiegu u jednego pacjenta. Formularz powinien zawierać:

1. Dane pacjenta: imię, nazwisko, PESEL albo datę urodzenia.
2. Dane przedstawiciela ustawowego, jeśli podpisuje za pacjenta albo razem z nim.
3. Nazwę zabiegu, datę i lekarza, który go wykona.
4. Rozpoznanie, a przy zabiegu estetycznym cel, który pacjent chce osiągnąć.
5. Opis przebiegu zabiegu prostym językiem, z rodzajem znieczulenia.
6. Ryzyka i powikłania z informacją, jak często występują. Rzecznik zaleca podawać częstość, a nie samą możliwość wystąpienia.
7. Inne metody leczenia i skutki rezygnacji z zabiegu.
8. Adnotację o rozmowie: kto i kiedy informował pacjenta, że pacjent mógł zadać pytania i że może wycofać zgodę przed zabiegiem.
9. Podpis pacjenta, podpis osoby, która przeprowadziła rozmowę, i datę.

W sporze o powikłanie najważniejszy jest punkt 6, bo sąd ustala, czy pacjent wiedział o tym konkretnym ryzyku. Lista przepisana z innego zabiegu tego nie wykaże. Wykaże ją krótka lista sporządzona przez lekarza, który wykonuje ten zabieg.

„Mamy wzór od producenta preparatu.” Producent opisuje swój wyrób, ale nie zna pacjenta ani techniki lekarza. Punkty 3, 4 i 8 placówka uzupełnia sama, a ryzyka z ulotki lekarz weryfikuje pod kątem własnej praktyki.

Znaczenie ma również moment podpisu. W przykładzie z wytycznych Rzecznika pacjent otrzymuje formularz na pierwszej konsultacji, czyta go w domu i podpisuje po drugiej rozmowie z lekarzem. Formularz podany pacjentowi tuż przed zabiegiem jest najsłabszym dowodem zgody, nawet jeśli zawiera wszystkie dziewięć elementów.

Wzory do pobrania

Każdy wzór mieści się na jednej stronie A4 i ma przy polach informację, kto je wypełnia: placówka, lekarz czy pacjent. Pola do uzupełnienia są w nawiasach kwadratowych. Wzory są punktem wyjścia, a przed wdrożeniem warto dać je do przeczytania prawnikowi placówki.

• Ryzyka, inne metody i skutki rezygnacji wpisuje lekarz, który wykonuje zabieg, dla tego konkretnego zabiegu.
• Zgodę na zabieg pacjent powinien otrzymać wcześniej i podpisać po rozmowie, w obecności osoby, która ją prowadziła.
• Klauzuli informacyjnej RODO pacjent nie podpisuje. Placówka przekazuje ją przy pierwszej wizycie i udostępnia w rejestracji.
• Zgody marketingowej nie łączy się z innymi dokumentami, a leczenie nie może od niej zależeć.

Papierowa, na tablecie czy w IKP

Placówka może zebrać pisemną zgodę na trzy sposoby i każdy ma inną siłę dowodową. Zgoda papierowa z własnoręcznym podpisem nie budzi wątpliwości. Ustawa dopuszcza też dwie drogi elektroniczne: zgodę złożoną przez pacjenta w Internetowym Koncie Pacjenta i zgodę podpisaną podpisem osobistym, czyli podpisem elektronicznym z e-dowodu. W gabinetach obie są stosowane rzadko.

O możliwości złożenia zgody w IKP placówka musi pacjenta poinformować. Rozporządzenie o dokumentacji medycznej wymaga, żeby pacjent usłyszał o tym, zanim podpisze dokument w placówce. Wystarczy jedno zdanie we wzorze zgody i informacja w rejestracji.

Przeważa pogląd, że zgoda na tablecie nie jest formą pisemną. Kodeks cywilny definiuje formę pisemną jako własnoręczny podpis na dokumencie, a jej elektronicznym odpowiednikiem jest wyłącznie kwalifikowany podpis elektroniczny. Sąd Rejonowy w Słupcy w wyroku z 2024 roku uznał, że podpis nakreślony palcem albo rysikiem na urządzeniu „nie jest podpisem własnoręcznym”, tylko formą dokumentową, która ma wartość dowodową (I C 226/24). To samo zdanie wyraził prof. Fryderyk Zoll w wypowiedzi dla „Gazety Medycznej” w 2024 roku.

„Banki podpisują umowy na tabletach, więc w medycynie też wolno.” Banki mają na to osobny przepis. Prawo bankowe stanowi, że oświadczenie w postaci elektronicznej spełnia wymóg formy pisemnej, nawet zastrzeżonej pod rygorem nieważności. W ochronie zdrowia takiego przepisu nie ma. Ministerstwo Zdrowia zapowiadało w 2022 roku podpis biometryczny pacjenta, ale ustawa o prawach pacjenta nadal przewiduje dla zgody elektronicznej tylko IKP i podpis osobisty.

Wartości dowodowej zgodzie na tablecie odmówić nie można. Rozporządzenie eIDAS zabrania odmawiania podpisowi elektronicznemu skutku prawnego i dopuszczalności jako dowodu tylko dlatego, że ma postać elektroniczną. W praktyce:

• Wizyty, badania i leczenie bez podwyższonego ryzyka: zgoda na tablecie jest w pełni wystarczająca, bo przepisy nie wymagają tu formy pisemnej.
• Zgoda marketingowa: zgoda na tablecie wystarcza i dobrze dokumentuje, na co i kiedy pacjent się zgodził.
• Zabieg operacyjny i metoda o podwyższonym ryzyku: zgoda papierowa. Zgoda na tablecie jest tu dokumentem, który uprawdopodabnia zgodę i otwiera drogę do innych dowodów, ale formy pisemnej nie spełnia.

Tabela: zgody pacjenta w gabinecie, ustnie, na papierze czy na tablecie. Badanie i leczenie: ustnie tak, papier tak, tablet tak. Zabieg operacyjny lub wyższe ryzyko: ustnie nie, papier tak, tablet sporne. Marketing SMS i e-mail: ustnie trudno wykazać, papier tak, tablet tak. Dane o zdrowiu do leczenia: zgoda niepotrzebna, wystarczy klauzula informacyjna. Podpis pod tabelą: przy zabiegu o wyższym ryzyku wybierz papier.

Powiększ

Ostrożności wymagają skany. Skan papierowej zgody nie zastępuje oryginału, dopóki osoba upoważniona przez placówkę nie potwierdzi jego zgodności kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo zaawansowaną pieczęcią elektroniczną. Bez tego potwierdzenia oryginał trzeba przechowywać przez 20 lat.

Co musi zapisać system, żeby zgoda na tablecie obroniła się w sporze

Przepis nie podaje listy wymogów dla zgody na tablecie. Wyznaczają je wymogi podpisu zaawansowanego z rozporządzenia eIDAS i to, czego sądy szukają w sporach o umowy podpisane na tablecie. Zgoda na tablecie broni się, gdy placówka może wykazać pięć rzeczy:

1. Treść, którą pacjent widział, zapisaną razem z podpisem. W sprawie przed Sądem Rejonowym Szczecin-Centrum (III C 221/22, 2024) firma udowodniła, że klientka podpisała dokumenty na tablecie, ale nie udowodniła, że mogła je przeczytać przed podpisem, i przegrała.
2. Tożsamość podpisującego: zgoda jest powiązana z kartą konkretnego pacjenta, a sesję podpisu otwiera personel, który pacjenta zna albo sprawdził jego dokument.
3. Integralność: każda zmiana treści albo podpisu po złożeniu podpisu jest wykrywalna, na przykład dzięki sumie kontrolnej albo pieczęci elektronicznej.
4. Czas podpisu, zapisany automatycznie przez system.
5. Przechowywanie razem z dokumentacją przez cały okres, przez który przechowuje się dokumentację medyczną.

A siła nacisku i szybkość ruchu rysika? Nie są wymogiem prawnym. Pomagają biegłemu ocenić, czy podpis złożył pacjent, ale mają swoją cenę. Urząd Ochrony Danych Osobowych uznał w 2025 roku, że podpis cyfrowy, który zapisuje kształt pisma, siłę nacisku, czas i szybkość ruchu ręki, może być daną biometryczną, jeśli placówka używa go do identyfikacji osoby. Wtedy potrzebna jest wyraźna zgoda pacjenta, ocena skutków dla ochrony danych i alternatywa, na przykład podpis na papierze.

Pacjent w wieku 16-17 lat podpisuje razem z rodzicem

Od 16. roku życia potrzebne są dwie zgody. Zgodę wyraża pacjent i jego przedstawiciel ustawowy, a przy zabiegu wymagającym formy pisemnej oboje podpisują dokument. Za młodsze dziecko zgodę wyraża rodzic, a lekarz informuje dziecko w zakresie potrzebnym do leczenia i wysłuchuje jego zdania.

Jeśli 16-latek sprzeciwia się zabiegowi, na który zgodził się rodzic, rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Internetowe Konto Pacjenta nie obsługuje tej sytuacji. Według centrum pomocy IKP nastolatek od 16 lat może zalogować się na swoje konto, ale nie wyrazi w nim zgody na zabieg, bo może to zrobić tylko rodzic. Podpis nastolatka musi więc trafić na formularz papierowy albo do systemu placówki.

„Z dzieckiem przyszła babcia.” Rodzic może upoważnić ją do wyrażenia zgody na konkretny zabieg, co potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z 2015 roku (III CZP 19/15). Ogólne upoważnienie „na wszystkie zabiegi” jest natomiast niedopuszczalne. Pełnomocnictwo należy dołączyć do dokumentacji razem ze zgodą.

Zgoda na zabieg, klauzula RODO i zgoda marketingowa to trzy różne dokumenty

W rejestracji pacjent często podpisuje kilka dokumentów naraz, choć każdy opiera się na innych przepisach. Do prowadzenia dokumentacji medycznej i leczenia zgoda RODO nie jest potrzebna, bo podstawą przetwarzania danych jest ustawowy obowiązek prowadzenia dokumentacji. Pacjent otrzymuje wtedy klauzulę informacyjną: kto przetwarza jego dane, w jakim celu i na jakiej podstawie.

„Przecież zbieramy od pacjentów zgodę RODO.” Jeśli to rzeczywiście zgoda, a nie informacja, placówka ma problem. Zgodę RODO pacjent może wycofać w każdej chwili. Gdyby na niej opierało się prowadzenie dokumentacji, po jej wycofaniu placówka musiałaby przestać ją prowadzić, a na to przepisy nie pozwalają.

Zgoda marketingowa jest trzecim, osobnym dokumentem. SMS albo e-mail z ofertą placówka może wysłać tylko pacjentowi, który wcześniej się na to zgodził, a wysyłka bez zgody jest czynem nieuczciwej konkurencji. Zgoda musi być dobrowolna, dlatego nie łączy się jej ze zgodą na zabieg ani z rejestracją na wizytę.

Zgoda na zabieg nie upoważnia do wysyłania pacjentowi informacji handlowych.

Salon kosmetologa nie podlega ustawie o prawach pacjenta

Przepisy o zgodzie pacjenta dotyczą świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot leczniczy albo osobę wykonującą zawód medyczny. Kosmetolog nie jest zawodem medycznym w rozumieniu tych przepisów, więc ustawa nie nakłada na salon obowiązku zgody na piśmie.

Pisemna zgoda pozostaje jednak najlepszym zabezpieczeniem. W sporze o powikłanie salon broni się tak samo jak gabinet: dowodem, że poinformował klientkę o ryzyku, a ona się zgodziła. Wzór z dziewięcioma elementami sprawdza się także w salonie, z jedną zmianą: zamiast rozpoznania wpisuje się cel zabiegu i przeciwwskazania z wywiadu.

Jeśli zabieg wymaga lekarza, bo wiąże się z lekiem na receptę albo wyrobem medycznym przeznaczonym dla profesjonalistów, zgoda zebrana przez kosmetologa tego nie zmieni. Granicę opisuje wpis o przepisach w salonie medycyny estetycznej.

Zgody w ZenMed

W ZenMed pacjent podpisuje zgodę na tablecie w poczekalni. System zapisuje treść, którą pacjent przeczytał, podpis, godzinę, urządzenie i przebieg ruchu rysika, a każdy plik zabezpiecza sumą kontrolną. Jeśli treść zgody zmieni się po jej wyświetleniu, system nie przyjmie podpisu. Podpisanej wersji nie można nadpisać, bo każda zmiana treści tworzy nową wersję.

Zgodę przypisuje się do usługi, a usługę oznacza jako zabieg z podwyższonym ryzykiem. Od tej chwili wizyty nie można rozpocząć bez podpisu na tablecie, skanu zgody papierowej albo adnotacji, że oryginał znajduje się w archiwum. Ta blokada działa dopiero po przypisaniu zgody, dlatego wdrożenie warto zacząć od przeglądu cennika usług.

Zgodę na zabieg bez podwyższonego ryzyka pacjent może podpisać przed wizytą, przez link w SMS albo e-mailu, a lekarz na wizycie potwierdza, że pacjent nie ma pytań. Zgody na zabieg z podwyższonym ryzykiem system nie wyśle linkiem, a pacjentowi niepełnoletniemu nie wyśle w ten sposób żadnej zgody na leczenie. Przy pacjencie w wieku 16-17 lat na tablecie podpisują nastolatek i rodzic.

Wobec pięciu wymogów z sekcji wyżej ZenMed zapisuje treść zgody w wersji, którą pacjent widział, sesję podpisu powiązaną z kartą pacjenta i otwieraną przez personel, sumy kontrolne plików i czas podpisu. Zapis ruchu rysika obejmuje siłę nacisku, jeśli tablet ją mierzy, ale system nie używa go do identyfikacji pacjenta. Kwalifikowanej pieczęci ani kwalifikowanego znacznika czasu na zgodzie ZenMed nie składa.

Dwóch elementów ZenMed jeszcze nie obsługuje. Osoba, która przeprowadziła rozmowę, nie składa podpisu na tablecie, choć Rzecznik to zaleca, dlatego jej nazwisko i godzinę rozmowy należy odnotować w karcie wizyty. Wzory zgód w systemie są punktem wyjścia: ryzyka i inne metody uzupełnia lekarz, a treść warto skonsultować z prawnikiem.

Wzór RODO w systemie jest klauzulą informacyjną, a nie zgodą. Zgody marketingowe zbiera się osobno dla SMS, e-maila i telefonu, a pacjent może je wycofać przez link w wiadomości. Podpis na tablecie jest dostępny w planach Standard i Pro, a skan zgody papierowej można dołączyć do karty w każdym planie, także bezpłatnym. Ceny podaje cennik, a kartę pacjenta opisuje strona o elektronicznej dokumentacji medycznej.

Podsumowanie

• Forma pisemna jest obowiązkowa przed zabiegiem operacyjnym i metodą o podwyższonym ryzyku. Listy takich metod nie ma, więc kwalifikację warto przeprowadzić raz dla całego cennika.
• Pozostałe zgody mogą być ustne, ale w sporze trudno je wykazać. Rekomenduję zbierać na piśmie każdą zgodę.
• Informacja przed podpisem jest warunkiem zgody. Sąd Najwyższy uznał akceptację bez zrozumiałej informacji za brak zgody.
• Brak podpisu przy zabiegu operacyjnym według SN nie unieważnia zgody, ale utrudnia jej udowodnienie. Część doktryny widzi w tym przestępstwo.
• Wzór ma dziewięć elementów, w tym ryzyka z częstością, adnotację o rozmowie i podpis osoby, która ją przeprowadziła.
• Zgoda na tablecie wystarcza przy wizytach, badaniach i marketingu. Sądy rejonowe traktują ją jako formę dokumentową, więc przy zabiegu z podwyższonym ryzykiem bezpieczniejsza jest zgoda papierowa.
• Na tablecie liczą się treść, którą widział pacjent, jego tożsamość, ochrona przed zmianą i czas podpisu. Siła nacisku nie jest wymagana, a jej zapis może podlegać przepisom o danych biometrycznych.
• IKP jest dopuszczone przez ustawę i placówka musi o nim informować. Pacjent w wieku 16-17 lat nie wyrazi w nim zgody na zabieg.
• Skan nie zastępuje oryginału bez potwierdzenia zgodności podpisem albo pieczęcią.
• Klauzula RODO wystarcza do leczenia, a marketing wymaga osobnej, dobrowolnej zgody.

Źródła

• Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 37 (art. 31-35)
• Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 581 (art. 3, art. 4, art. 9, art. 15-18, art. 24, art. 29)
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 798 (§ 4, § 8)
• Ustawa z 15 maja 2026 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z rozwojem usług e-zdrowia, Dz.U. 2026 poz. 791 (art. 6 pkt 14, digitalizacja dokumentacji)
• Kodeks cywilny, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795 (art. 74, art. 77², art. 78, art. 78¹)
• Kodeks karny, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 383 (art. 192)
• Ustawa o działalności leczniczej, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 156 (art. 2)
• Wyrok Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2006 r., I CSK 191/05 (brak formy pisemnej nie unieważnia zgody)
• Wyrok Sądu Najwyższego z 16 maja 2012 r., III CSK 227/11 (zgoda objaśniona)
• Uchwała Sądu Najwyższego z 13 maja 2015 r., III CZP 19/15 (pełnomocnictwo rodzica do zgody)
• Rzecznik Praw Pacjenta, Świadoma zgoda pacjenta na świadczenia zdrowotne. Wytyczne dla pracowników podmiotów leczniczych, Warszawa 2023
• pacjent.gov.pl, Internetowe Konto Pacjenta, centrum wsparcia
• Rozporządzenie (UE) 2016/679, RODO (art. 4 pkt 11, art. 7, art. 9 ust. 2 lit. h i ust. 3, art. 13)
• Ustawa Prawo komunikacji elektronicznej, Dz.U. 2024 poz. 1221 (art. 398)
• Wyrok Sądu Rejonowego w Słupcy z 12 września 2024 r., I C 226/24 (podpis na urządzeniu jako forma dokumentowa)
• Wyrok Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z 9 stycznia 2024 r., III C 221/22 (podpis na tablecie a możliwość zapoznania się z treścią)
• Biuletyn UODO nr 03/03/25, Podpis biometryczny klienta na umowie
• Rozporządzenie (UE) nr 910/2014, eIDAS (art. 3 pkt 10-12, art. 25, art. 26)
• Ustawa Prawo bankowe, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 38 (art. 7)
• Gazeta Medyczna, Dokumentacja elektroniczna a podpis pacjenta, 13.05.2024 (wypowiedź prof. Fryderyka Zolla)
• Prawo.pl, Ministerstwo Zdrowia wdroży elektroniczny podpis dla pacjenta, 13.05.2022
• R. Rejmaniak, Wymóg formy pisemnej zgody pacjenta w świetle art. 192 k.k., Prawo i Medycyna 1-2/2013